Bij gebruikmaking van deze rapporten of verwijzingen hiernaar verzoeken wij u altijd te verwijzen naar de oorspronkelijke auteurs en te vermelden dat het onderzoek is uitgevoerd op verzoek van de Stichting Welbevinden en Interieur Zorginstellingen.
Recente onderzoeksprojecten
In de afgelopen periode is onder de vlag van SWIZ een aantal samenhangende onderzoeksprojecten afgerond.
Geconcludeerd kan worden dat een aantrekkelijke ruimte zowel het sociale contact als de deelname aan activiteiten kan verhogen. Met name vanwege het positieve effect van een attractief interieur op sociale contacten en sociale steun, kan het welbevinden van bewoners worden vergoot.
Dit lijkt echter ook afhankelijk van het belang dat bewoners hechten aan een mooi interieur en het geldt alleen voor interieurs die (ook) in de ogen van bewoners zelf aantrekkelijk worden gevonden. Dit pleit voor het ontwerpen vanuit het perspectief van bewoners. Kleurgebruik, meubelopstelling en planten zijn het meest bepalend voor de attractiviteit van een ruimte.
1. Nieuw op deze site: het proefschrift van Fiona de Vos Building a Model of Holistic Healing Environments for Children's Hospitals with implications for the design and management of children's hospitals Fiona de Vos, The City University of New York, 2006
Dit proefschrift gaat over de ontwikkeling van een conceptueel model voor kinderziekenhuizen als holistische 'healing environments'. Fiona de Vos heeft een nieuw model ontwikkeld, waarin de behoeften van patiënten, ouders en medische staf geïntegreerd worden. Uitgangspunt van het model is om de kwaliteit van het dagelijks leven van de kinderen en hun familie zoveel mogelijk te handhaven. Dit uitgangspunt is gebaseerd op het principe van stressvermindering tijdens het verblijf in het ziekenhuis en het vergemakkelijken van de overgang van huis naar ziekenhuis en andersom.
Download in PDF formaat
2. Een systematische analyse van een groot aantal onderzoeken naar omgevingsfactoren die van invloed zijn op de gezondheid en het welbevinden van patiënten.
Download in Word formaat
3. "Interieureffecten op sociaal contact en welbevinden
bij bewoners in verpleeghuizen",
Christina Trijntje Ceulemans, Vrije Universiteit Amsterdam, Faculteit Sociale
Wetenschappen, Beleid, Communicatie en Organisatie, 27 mei 2004
Download in Word formaat
Dit onderzoek vond plaats bij twee verpleeghuizen in verschillende delen van het land. Uit het onderzoek blijkt dat hoe aantrekkelijker bewoners de huiskamer vonden, hoe meer contact zij daar met elkaar hadden. Daardoor ervoeren zij meer onderlinge steun, wat weer een significant positief effect had op het welbevinden. De aantrekkelijkheid van de ruimte én de individuele behoefte aan contact bleken daarin sterker van invloed dan de leeftijd en de mate van zelfstandigheid van bewoners.
4. "De invloed van interieur en deelname aan activiteiten
op het welbevinden van bewoners in verpleeghuizen", Lonneke Jansen, Vrije
Universiteit Amsterdam, faculteit Sociale Wetenschappen, maart 2004
Download in Word formaat
Parallel aan het bovenstaande onderzoek werd een tweede studie in beide verpleeghuizen uitgevoerd. Hieruit bleek dat in een ruimte die in de ogen van bewoners plezierig aandoet (attractiever wordt gevonden), vaker word deelgenomen aan activiteiten. Bovendien bleek dat met name het kleurgebruik en de toevoeging van planten aan het interieur de attractiviteit van de ruimte bepaalden. Naast de plezierigheid van de ruimte, is het voor deelname aan activiteiten ook belangrijk dat het niveau van de activiteit voldoende aansluit bij het niveau van de deelnemer. Het is deze ‘fit’ die het positieve verband tussen deelname aan activiteiten en welbevinden verklaard.
5. "De communicatie tussen interieur en welbevinden
in de zorgsector, een onderzoek naar de invloed van het interieur op het welbevinden
van bewoners van een verzorgingshuis", Marleen van Essen, Vrije Universiteit
Amsterdam, faculteit Sociale Wetenschappen, Beleid, Communicatie en Organisatie,
april 2004
Download in Word formaat
Deze studie betreft een voor- en nameting bij één organisatie,
waar de recreatiezaal is onderworpen aan een re-style door middel van nieuwe
meubels, tapijt en een andere meubelopstelling. Onderzocht werd of de beleving
van de nieuwe zaal door de bewoners positiever is dan voorheen, of bewoners
in de nieuwe zaal meer sociale contacten hebben dan voorheen en welke invloed
dit heeft op het welbevinden.
De ervaren aangenaamheid van de zaal bleek duidelijk toegenomen. Dankzij de
esthetische factoren ‘kleurencombinatie’ (rood, geel, blauw en
beige) en ‘meubelopstelling’ (sociopetaal) werd de zaal door bewoners
weliswaar minder ruimtelijk, maar wel gezelliger gevonden. Bovendien ‘prikkelde’
de ruimte meer. Ook de steeds wisselende versieringen en decoraties droegen
hieraan bij. Bewoners gaven aan in de ruimte beter gesprekken te kunnen voeren
omdat men elkaar beter aan kan kijken en verstaan. In tegenstelling tot de
verwachting bleken er niet méér mensen van de ruimte gebruik
te maken, maar dezelfde mensen leken wel een intensiever sociaal contact te
hebben dan voorheen. Er werd geen stijging van het welbevinden gerapporteerd.
Dit kan deels het gevolg zijn van de kleinschaligheid van deze studie en deels
worden veroorzaakt door onrust vanwege een aanstaande verhuizing naar een
ander pand.
6. Verlichting van Dementie, een onderzoek naar het effect
van lichtsterkte en kleur op het welbevinden van bewoners in een psychogeriatrisch
verpleeghuis en de invloed op de tevredenheid en fysieke gesteldheid van het
verplegend personeel.
I. Stegeman, Opleiding Toegepaste Communicatiewetenschap
Universiteit Twente, in opdracht van Psychogeriatrisch Verpleeghuis Bruggerbosch,
Enschede. 1-04-2005
Download in PDF formaat
7. Een kleurrijk leven, een onderzoek naar de invloed
van verzadiging en structuur in het interieur op het welbevinden en de zorgconsumptie
van bewoners van een somatische afdeling van een verpleeghuis.
Diewke de Haen, VU Amsterdam, faculteit Sociaal-culturele Wetenschappen, Beleid,
Communicatie en Organisatie, september 2005
Download in PDF formaat
Onderzoek naar het welbevinden van de bewoners in een verzorgingshuis voor en na een interieurverandering in de hal en de recreatieruimte.
Lizette Scheer & Mandy Ormel, o.b.v. Dr. Mieneke W.H. Weenig.
Universiteit Leiden Vakgroep Sociale- en Organisatiepsychologie
December 2002
In dit onderzoek is gekeken naar de invloed van een interieurverandering op het welbevinden van bewoners uit een verzorgingshuis. In het verzorgingshuis zijn het interieur van de hal en de recreatieruimte veranderd. Gekeken is naar wat men van de interieurverandering vond. Ook is nagegaan of de bewoners meer naar de hal en de recreatieruimte gingen dan ervoor. Tenslotte is onderzocht in hoeverre het welbevinden van de bewoners is toegenomen en met welke aspecten dat samenhangt. Met name is daarbij gekeken naar de rol van zowel privacy beleving als sociale interactie op het welbevinden van de bewoners. Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een mondelinge voor- en nameting onder bewoners, een schriftelijke enquête onder het personeel en door middel van observaties. Uit de resultaten blijkt dat de veranderingen van het interieur van beide ruimtes positief is gewaardeerd door de bewoners, en dat sinds de interieurverandering hun welbevinden aanzienlijk is toegenomen. Dit is voornamelijk terug te voeren op de toegenomen mogelijkheden die bewoners zien tot sociale interactie in de recreatieruimte. Daarnaast bleek ook het plezierig zitten in de recreatieruimte en de mogelijkheid om niet te veel zichtbaar voor anderen te zijn in de hal daartoe te hebben bijgedragen.
Dit rapport downloaden (57 pagina's):
in Microsoft Word formaat
in Adobe Acrobat PDF formaat
9. Literatuuronderzoek naar de invloed van het interieur op het welbevinden van patiënten/bewoners in zorginstellingen
Karin Slegers, o.b.v. Prof. Dr. Gerjo Kok.
Universiteit Maastricht Faculteit Psychologie
Maart 2001
In deze literatuurstudie is aan de hand van een grote hoeveelheid internationaal, wetenschappelijk onderzoek, nagegaan welke invloed het interieur heeft op bewoners/patiënten en medewerkers van zorginstellingen. De studie geeft ondermeer inzicht in zaken als:
- de invloed van de gebouwde omgeving op de mens
- effecten van de omgeving op pathologisch en stereotype gedrag
- veranderingen met betrekking tot sociale interacties, privacy en oriëntatie
- effecten van verlichting, kleurgebruik, materiaal, geluid en planten
In het rapport vindt u een schema waarin de belangrijkste resultaten zijn samengevat en een uitgebreide referentielijst van de bestudeerde literatuur.
Dit rapport downloaden (20 pagina's):
in Microsoft Word formaat
in Adobe Acrobat PDF formaat
10. Beleving van oefenzalen in revalidatiecentra
Annemieke Lucassen & Jaqueline Westmaas, o.b.v. Dr. Ir. Y. Slangen-de Kort
Technische Universiteit Eindhoven
Faculteit Technologie Management
1999
In dit onderzoek is gekeken in hoeverre de omgeving van de oefenzaal in een revalidatiecentrum van invloed is op de privacybeleving en sociale interacties van patiënten. Uit metingen in de omgeving, observaties en interviews, bleek ondermeer het volgende:
• Bij ruimten met een hoge zichtbaarheid van de patiënten wordt de sociale interactie negatiever beleefd.
• Tegelijkertijd zorgen de zichtbaarheid van patiënten voor anderen en het feit dat men zelf anderen kan zien ervoor, dat patiënten zich minder eenzaam voelen.
De algemene conclusie is dat men bij het ontwerpen van oefenzalen rekening moet houden met de mate van visuele blootstelling (gezien worden) en visuele toegang (anderen kunnen zien). Daarbij moet men zorgen dat niet teveel, maar ook niet te weinig visuele blootstelling en toegang ontstaat. Dit rapport is niet elektronisch beschikbaar. Voor meer informatie over dit of één van de andere rapporten kunt u contact opnemen met de stichting SWIZ: info@swiz.nl
